SPE
Programm Beschreibung
SPE (Electronic Desktop Simulator) ist eine Software, die mit TD2 zusammenarbeitet und den Betrieb von Computer-Desktops des Typs MOR-1 mit drei ineinandergreifenden Verriegelungssystemen simuliert:
- MOR-3 (Computer),
- MOR-3E (Computer für schwach ausgelastete Stationen),
- E (Relais mit Computer-Overlay).
Belegungssimulation, Testmodus
Wenn SPE nicht mit TD2 verbunden ist, arbeitet es im Testmodus. Dadurch können Sie sich mit den Funktionen „trocken“ vertraut machen, ohne Züge zu benutzen oder den Simulator laufen zu lassen.
In diesem Modus können Sie zusätzlich zu den üblichen Befehlen Folgendes tun:
- Bereitstellung von Wellenformen für deaktivierte oder belegte Außenschlösser,
- Die Belegung einzelner Isolierungen kann simuliert werden, indem man bei gedrückter Strg-Taste auf einen Gleisabschnitt klickt (die Isolierung wird auf die gleiche Weise freigegeben).
Verbindung zum Simulator herstellen
So verbinden Sie SPE mit dem Simulator:
- Die Szenerie in TD2 und den dazugehörigen Desktop in SPE ausführen,
- Klicken Sie auf die Menü-Schaltfläche in der oberen Leiste, gehen Sie zum Untermenü Verbindung und klicken Sie auf Verbinden (wie in Abb. 2).
Obere Symbolleiste
Die obere Symbolleiste verfügt über mehrere Funktionen. Sie ermöglicht Ihnen Folgendes:
- Aufruf des Programmmenüs (Menü-Taste),
- Ein-/Ausblenden von Semaphornamen (Sem-Taste), Namen von Nebenschlusssignalen (Tm), Punktnummern (Zwr) und Abschnitts- oder Isolationsnamen (Odc),
- Änderungen am Inhalt des unteren Fensters (Nachrichten oder Alarme),
- Änderungen am aktuell angezeigten Desktop innerhalb einer Programminstanz (weitere Schaltflächen, die hauptsächlich in erweiterten Verkehrsleitzentralen verwendet werden),
Signal- und Gleisoptionen
Signal
Signale können je nach Typ, verfügbaren Kammern und Art der verwendeten Eisenbahnverkehrssteuerungsgeräte verschiedene Ausführungen aufweisen. Dazu gehören beispielsweise:
- Stopp - zeigt das S1 (Stop)-Signal an, ohne die Fahrtrichtung zu verlangsamen.
- Stopp - führt dazu, dass die Möglichkeit, ein Signal zum Weiterfahren an einer bestimmten Ampel zu geben, blockiert wird.
- oStop - bricht die obige Anweisung ab,
- ZCZ - Zeitgesteuerte Auslösung, zeigt das "Stopp"-Signal an und nach Ablauf einer sicheren Zeitspanne verlangsamt sich die Strecke,
- oZCZ - widerruft den obigen Befehl,
- SZ - zeigt ein Ersatzsignal ohne die W24-Anzeige an (die Vorgehensweise zur Bereitstellung dieses Signals wird später im Leitfaden beschrieben),
- NSZ - dasselbe, aber mit der W24-Anzeige, nur verwenden, wenn man auf dem falschen Gleis fährt,
- ZD - verlangsamt sofort den Kraftstoffverbrauch.
Befehle, die mit purple gekennzeichnet sind, erfordern eine Bestätigung der Verwendungsabsicht, während diejenigen, die mit red gekennzeichnet sind, spezielle Befehle sind, die nur und ausschließlich dann verwendet werden sollten, wenn es unbedingt notwendig ist. Die Verwendung dieser Befehle wird durch den speziellen Befehlszähler (gelber Zähler auf blauem Hintergrund) protokolliert.
Gleis
thumb|90px|Menü-Gleis in SPE (Version 3)
Die Gleise bieten folgende Optionen:
- Zmk – Gleissperrung, verhindert die Befahrung der Strecke über dieses Gleis,
- oZmk - Beginn des Tracks, hebt das Obige auf,
- ZeroLO – Setzt den Achszähler zurück. Verwenden Sie diese Funktion, wenn der Streckenabschnitt trotz freier Strecke als belegt angezeigt wird. Die rote Farbe, die die Belegung anzeigt, ändert dabei ihren Farbton und wird dunkler. Nachdem ein Schienenfahrzeug den Streckenabschnitt an einem Ersatzsignal oder auf schriftliche Anweisung befahren hat, sollte der Stromkreis zurückgesetzt und die Strecke freigegeben werden, sobald das Fahrzeug den Abschnitt wieder verlässt.
Fahrstraße einstellen
Die Wellenformen in SPE können auf verschiedene Arten eingestellt werden:
Methode Nr. 1: Punkt-zu-Punkt
Um ein Freigabesignal zu senden, müssen Sie:
- Stellen Sie sicher, dass alle Bahnübergänge der Kategorie A auf der Strecke zuvor geschlossen wurden (um einen solchen Bahnübergang im Programm zu schließen, klicken Sie auf dessen "Spitze" im Bild und wählen Sie die Option "Schließen"; zum Öffnen gehen wir auf die gleiche Weise vor, siehe Abb. 3) - HINWEIS - nicht jeder Bahnübergang kann von der SPE-Ebene aus geschlossen werden; verwenden Sie in diesem Fall den Fahrregler, der sich normalerweise im Stellwerk befindet.
- Durch einen Linksklick auf das Signal oder das Startgleis wird ein violetter Rahmen und ein Kontextmenü angezeigt (Abb. 3 und 3a). Anstelle des Einfahrtssignals kann man auch auf den entsprechenden Linienblockpfeil klicken.
- Wir wählen nichts aus dem Menü aus, sondern klicken auf ein Signal, eine Sperre oder ein Gleisende.
- Das Routenmenü wird angezeigt. Wählen Sie aus den verfügbaren Optionen „Manöver“ oder „Zug“ (siehe Abb. 5) (je nachdem, was wir benötigen; im Beispielbild ist die Option „Manöver“ nicht verfügbar, da die Route zur Ausfahrt vom Bahnhof ausgewählt wurde).
Nach der Bestätigung sollten die Weichen automatisch in die gewünschte Position schalten, das Formsignal sollte das richtige Signal anzeigen, und der Abschnitt sollte grün aufleuchten, wenn ein Zug vorbeifährt (Abb. 6), und im Falle eines Rangiervorgangs gelb.
Methode 2: Drag & Drop
Um die Route festzulegen, schließen Sie die Bahnübergänge und klicken Sie dann mit der rechten Maustaste auf das Signal, den Sperrpfeil oder das Gleis. Nachdem Sie das Gleis/den Sperrpfeil/das Zielsignal passiert haben, lassen Sie die Maustaste los. Das in Abb. 5 dargestellte Menü wird angezeigt, in dem Sie das Zug- oder Rangiersignal anzeigen lassen können.
Uwaga:
- Ustawienie przebiegu z/na odcinek bez izolacji (wykropkowany) jest możliwe wyłącznie na podstawie sygnalizatorów i strzałek blokady. Nie da się wybrać takiego toru przez kliknięcie/puszczenie myszki na nim.
- Nie ma możliwości:
- podania sygnału zezwalającego (ani pociągowego, ani manewrowego) na odcinek, który został zablokowany poleceniem Zmk.
- podania sygnału pociągowego na tor częściowo zajęty (można podać jedynie sygnał manewrowy, wcześniej należy poinformować maszynistę o zajętości toru).
- podania wyjazdu na szlak, na którym wyłączona jest blokada liniowa bądź jest ona w nieprawidłowym stanie (nie dotyczy to szlaków wyjazdowych ze scenerii w trybie testowym).
Usterki
W oprogramowaniu SPE zaimplementowano symulację usterek urządzeń srk. Ich opcje dostępne są z Menu -> Usterki. (rys. 7) Sprawdzimy tam listę sprawnych oraz uszkodzonych elementów urządzeń sterowania ruchem kolejowym. Można tam zarówno uszkodzić, jak i zgłosić do naprawienia wybrany przez siebie element.
Aby zgłosić uszkodzenie, wybieramy typ oraz dokładny element, a następnie naciskamy Zgłoś usterkę. Zostanie wyświetlone okienko z oczekiwanym czasem naprawy, należy je zamknąć, klikając OK lub krzyżyk.
thumb|210px|Panel usterek (rys. 7) Jeżeli zaś chcemy manualnie wywołać awarię, zaznaczamy element i przy użyciu checkboxów wybieramy, co ma zostać uszkodzone. Uruchomi się alarm na dole głównego okna SPE, który należy zatwierdzić klikając dwukrotnie na jego treść. Alarm zniknie całkowicie po naprawieniu usterki. Poza tym są one wywoływane losowo według wskazań w ustawieniach programu, co zostało szczegółowo omówione w sekcji Ustawienia.
Okno komunikatów i alarmów
Okno znajdujące się pod główną częścią SPE wyświetla - w zależności od wybranej na górnej belce opcji - komunikaty (rys. 8) lub alarmy (rys. 8a). Aby zatwierdzić wywołany alarm, należy przejść do okna z alarmami i dwukrotnie kliknąć go. Zmieni on wówczas kolor z białego na czerwonym tle i stanie się czerwony na niebieskim tle. thumb|450px|Komunikaty (rys. 8)
thumb|450px|Alarmy (rys. 8a) Zarówno komunikaty jak i alarmy oznaczone są w następujący sposób:
- godzina wystąpienia,
- rodzaj zdarzenia (tylko komunikaty),
- sygnalizator bądź odcinek,
- treść.
Alarm zniknie po zatwierdzeniu i naprawieniu zaistniałej usterki. Komunikaty nie znikają do momentu zamknięcia aplikacji.
Widok pełnoekranowy i dodatkowe okno
Widok SPE można rozszerzyć na całą wielkość ekranu. W tym celu (w przypadku pracy wielomonitorowej) należy przeciągnąć okno na żądany ekran i z menu wybrać opcję Widok > Tryb pełnoekranowy.
Z kolei wybranie z tego samego menu opcji "Dodatkowe okno" poskutkuje wygenerowaniem drugiego okna z otwartym tym samym pulpitem.
Ustawienia programu
Oprogramowanie SPE posiada kilka opcji umożliwiających dostosowanie usterek pod wymagania użytkownika. Skonfigurować można (rys. 9):
- czas naprawy userek,
- częstotliwość ich występowania (oddzielnie dla sygnalizacji, zwrotnic i odcinków izolowanych),
- widoczność usterek w menu Usterki, opisanym powyżej,
Oprócz tego istnieje możliwość przywrócenia konfiguracji domyślnej. Aby wywołać okno ustawień, należy z menu na górnym pasku wybrać opcję Ustawienia.
Zwrotnice w SPE posiadają wiele opcji umożliwiających reagowanie na różne sytuacje ruchowe (rys. 10). Ich dostępność uzależniona jest od ich aktualnego stanu i rodzaju użytej automatyki. Są to:
- Plus i Minus - przestawia zwrotnicę we wskazane położenie,
- Stop - blokuje zwrotnicę w ustalonym położeniu, uniemożliwiając przestawienie,
- oStop - odblokowuje z powyższego stanu,
- Zmk - wyłącza zwrotnicę z jej izolacją włącznie z użytku, co uniemożliwia ustawienie żadnego przebiegu przez nią,
- oZmk - odwołuje w/w polecenie,
- KSR - resetuje sygnalizację rozprucia,
- PlusBZ - wymusza przestawienie zwrotnicy na plus, gdy wykazuje ona zajętość,
- MinusBZ - wymusza przestawienie zwrotnicy na minus, gdy wykazuje ona zajętość,
- ZeroLO - opisano w #Tor.
Blokady liniowe
Oprogramowanie oferuje blokady liniowe następujących rodzajów:
- Eap,
- Eac,
- C,
- SHL12.
Każdy rodzaj blokady charakteryzuje się pewnymi cechami.
Blokada typu Eap
Najczęściej spotykany typ blokady liniowej w symulatorze TD2. Jest to blokada półsamoczynna z samoczynnym blokiem potwierdzenia odjazdu. Aby podać wyjazd, należy kliknąć Wbl w celu aktywacji blokady (w przypadku blokad na wyjazdach ze scenerii, należy użyć także przycisku Połącz i wybrać szlak docelowy).
Wówczas z drugiej strony blokada zacznie "dzwonić", a strzałka będzie migać i należy użyć przycisku Poz, aby zatwierdzić zamiar przyjęcia pociągu. Posterunek początkowy będzie mógł wówczas podać semafor, a strzałka zmieni kolor na żółto-czerwony. Po przejechaniu przez pociąg semafora wyjazdowego, strzałka stanie się w całości czerwona.
Z kolei, gdy szlak się zwolni, po stronie posterunku docelowego zapali się zielony prostokąt. Symbolizuje on, że można teraz wyłączyć blokadę przyciskiem Ko po stronie odbiorcy.
Oprócz tego należy pamiętać, że w przypadku wjazdu pociągu na sygnał zastępczy lub rozkaz pisemny należy przed przejechaniem docelowego semafora wjazdowego użyć przycisku dKo po stronie odbiorcy, zaś niezwłocznie po wyjechaniu na szlak, jeżeli było ono również realizowane w taki sposób, użyć przycisku dPo po stronie posterunku początkowego. W przeciwnym razie blokada nie zmieni swojego stanu i może być konieczne wprowadzenie telefonicznego zapowiadania pociągów i wyjazdów na rozkaz pisemny lub sygnał zastępczy.
Blokada typu Eac
Samoczynna blokada liniowa, która jest mniej nowoczesna oraz mniej funkcjonalna niż SHL12. Aby uruchomić wygaszoną blokadę, należy użyć Wbl po stronie wjazdu i Pzk po stronie wyjazdu. Rozpocznie się trwający przez kilkanaście sekund proces jej inicjalizacji, podczas którego na stacji docelowej miga pomarańczowy prostokąt obok strzałki blokady. Gdy proces ten się zakończy, zamiast prostokąta pomarańczowego zapali się zielony i będzie możliwe podawanie przebiegów.
Jeśli zaś zamierzasz wygasić blokadę, użyj na stacji wyjazdu przycisku Zwbl. Korpus strzałki zacznie migać, a po kiku(nastu) sekundach całkowicie ona zgaśnie.
W razie podawania sygnału zastępczego lub rozkazu nie musisz nic naciskać, blokada automatycznie dostosuje się do zajętych izolacji.
Blokada typu C
Najmniej nowoczesny rodzaj półsamoczynnej blokady liniowej. Wymaga on manualnego potwierdzania zarówno odjazdu (przyciskiem Po) jak i przyjazdu (przyciskiem Ko). W odróżnieniu od Eap, nie ma konieczności włączania blokady, a jedynie połączenia ze scenerią i ewentualnej zmiany kierunku, używając przycisku Poz po stronie przyjazdu (szlak musi być wolny - strzałka blokady żółta). Przyciski dPo i dKo działają jednak na zasadzie analogicznej jak przy blokadzie Eap.
Blokada typu SHL-12
w opracowaniu
Sterowanie SSP
thumb|100px|Opcje Samoczynnej Sygnalizacji Przejazdowej(rys. 11) Samoczynna sygnalizacja przejazdowa posiada opcję załączenia i wyłączenia osłony manewrów, co pozwala zabezpieczyć przejazd kolejowo-drogowy na wypadek wykonywania manewrów szlakowych. Zarówno załączenie jak i odwołanie osłony to polecenia specjalne wymagające potwierdzenia i naliczane przez licznik użyć.
